Balladyna<\/em>, 2006, ok. 68×98 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: galeriaplakatu.com.pl)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy do tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rych nikomu nie trzeba przedstawia\u0107. \u017bywe, intensywne kolory, ekspresyjne postacie na abstrakcyjnym tle i \u0142agodny modelunek to najwa\u017cniejsze sk\u0142adniki jego stylu.<\/p>\n\n\n\n
J\u00f3zef Rafa\u0142 Cha\u0142upka, bardziej znany jako Rafa\u0142 Olbi\u0144ski, urodzi\u0142 si\u0119 21 lutego 1943 roku w Kielcach. Wolny od nauki czas sp\u0119dza z o\u0142\u00f3wkiem w d\u0142oni. Kocha rysowa\u0107, tworzy portrety cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Ma talent, jednak pytany o studia d\u0142ugo si\u0119 zastanawia. W ko\u0144cu po liceum idzie na studia do warszawskiej Politechniki. To wtedy Olbi\u0144ski orientuje si\u0119, \u017ce wiedza z zakresu architektury cho\u0107 przydatna wcale go nie poci\u0105ga. Pod koniec lat 60. zaczyna tworzy\u0107 pierwsze grafiki. Czarno – bia\u0142e prace poch\u0142aniaj\u0105 go do tego stopnia, \u017ce przestaje my\u015ble\u0107 o wyuczonym zawodzie. Na kr\u00f3tko wyje\u017cd\u017ca do Pary\u017ca, stamt\u0105d do Nowego Jorku. Wtedy w Polsce wybucha stan wojenny. Nie jest jedynym artyst\u0105, kt\u00f3ry trafia do Stan\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
\u201eBy\u0142 taki moment, gdy polskie plakaty by\u0142y istotnie rozpoznawane na \u015bwiecie. Lata 60. i 70., mo\u017ce pocz\u0105tek 80., kiedy wyj\u0105tkowo uzdolnieni arty\u015bci zaj\u0119li si\u0119 plakatem – z braku alternatywy, bo polski rynek sztuki komercyjnej nie istnia\u0142. Nale\u017celi do nich architekci, malarze, kt\u00f3rzy zamiast tworzy\u0107 dla galerii – jak np. \u015awierzy, Starowieyski i inni – robili plakaty. Organizowano wtedy takie konkursy: co miesi\u0105c wybierano najlepszy plakat na ulicach Warszawy. Na pierwszej stronie \u00ab\u017bycia Warszawy\u00bb pojawia\u0142y si\u0119 wyniki. To sytuacja bez precedensu, \u017ceby najlepszy plakat np. w Nowym Jorku publikowano na pierwszej stronie \u00abNew York Timesa\u00bb. W ten spos\u00f3b plakacista sta\u0142 si\u0119 atrakcyjnym zawodem, dawa\u0142 rozpoznawalno\u015b\u0107, a ka\u017cdy chcia\u0142 sta\u0107 si\u0119 s\u0142awny. Ja te\u017c na ten haczyk si\u0119 z\u0142apa\u0142em\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Wykonuje \u201ezapadaj\u0105ce w pami\u0119\u0107\u201d plakaty. Olbi\u0144ski: \u201eKto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce dobry obraz – to taki, kt\u00f3ry zapami\u0119tasz, kt\u00f3ry ma warsztat bez zarzutu, powoduje zmys\u0142owy zachwyt i ma w\u0142a\u015bnie moralne przes\u0142anie. To tak\u017ce moja filozofia\u201d. Dodaje: Dobry plakat powinien mie\u0107 si\u0142\u0119. Kiedy\u015b znalaz\u0142em plakat, na kt\u00f3rym by\u0142 tylko wykrzyknik i znak zapytania. I to by\u0142 najlepszy plakat, jaki widzia\u0142em. Wykrzyknik wizualny – wrzask – i znak zapytania – refleksja – to da\u0142o mu podw\u00f3jne dno. Je\u015bli plakat ma te dwie cechy, istnieje szansa, \u017ce oka\u017ce si\u0119 dzie\u0142em sztuki. Wykrzyknik zwraca nasz\u0105 uwag\u0119 i nas zatrzymuje, a znak zapytania powoduje refleksj\u0119. Uwa\u017cam, \u017ce to idealna kombinacja\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Proste, jednoznacznie kojarz\u0105ce si\u0119 symbole dostrzega te\u017c Andrzej Wajda. Proponuje m\u0142odemu arty\u015bcie stworzenie plakatu do najnowszego filmu. \u201eCz\u0142owiek z \u017celaza\u201d zachwyca krytyk\u00f3w nie mniej ni\u017c praca Olbi\u0144skiego. Posta\u0107 z p\u0119kni\u0119t\u0105 nakr\u0119tk\u0105 na oczach przypominaj\u0105ca opask\u0119 staje si\u0119 ikonicznym dzie\u0142em, w kt\u00f3rym liczy si\u0119 przes\u0142anie. <\/p>\n\n\n\n
Rafa\u0142 Olbi\u0144ski: \u201eJest to oczywi\u015bcie \u0142atwiejsze w plakacie artystycznym ni\u017c reklamowym, kt\u00f3ry ma publiczno\u015b\u0107 wi\u0119ksz\u0105, za to mniej wyrafinowan\u0105; nale\u017cy do niej m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykiem o wiele prostszym. Ale i te plakaty robi\u0119 najlepiej, jak potrafi\u0119, z tak\u0105 sam\u0105 uczciwo\u015bci\u0105. I przyznam, \u017ce rezultat bywa niespodziewany, zaskakuj\u0105cy wizualnie nawet dla mnie. Zreszt\u0105 tak si\u0119 ju\u017c utar\u0142o, \u017ce zleceniodawcy nie dyktuj\u0105 mi formy i mog\u0119 robi\u0107 to, co mi odpowiada\u201d. Potem s\u0105 kolejne prace. <\/p>\n\n\n\n
W 1995 roku artysta zostaje zaproszony do udzia\u0142u w presti\u017cowym konkursie \u201eNowy Jork stolic\u0105 \u015bwiata\u201d. Miasto w formie balonu, z kt\u00f3rego wyrastaj\u0105 wie\u017cowce na czele z Empire State Building i Muzeum Guggenheima, przynosi mu pierwsz\u0105 nagrod\u0119. To nie jedyny jego sukces. Olbi\u0144ski otrzymuje coraz wi\u0119cej zlece\u0144, m.in. od Agencji Informacyjnej Stan\u00f3w Zjednoczonych. Tworzy dla niej plakat na 25. Dzie\u0144 Ziemi.<\/p>\n\n\n\n
Jednak najbardziej znane s\u0105 jego plakaty operowe. Jedn\u0105 z pierwszych realizacji Olbi\u0144skiego jest dosy\u0107 kontrowersyjny plakat do \u201eSalome\u201d. Oko Jana Chrzciciela spoczywaj\u0105ce na \u0142onie Salonie przypada do gustu dyrektorom teatr\u00f3w. Olbi\u0144ski po raz kolejny staje si\u0119 jednym z najbardziej zapracowanych polskich plakacist\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142pracuje, m.in. z New York City Opera, Utah Opera, Pacific Opera w San Francisco, warszawskim Teatrem Wielkim – Oper\u0105 Narodow\u0105, Oper\u0105 Nov\u0105 w Bydgoszczy, szczeci\u0144skim Teatrem Wsp\u00f3\u0142czesnym oraz Oper\u0105 i Filharmoni\u0105 Podlask\u0105 w Bia\u0142ymstoku. <\/p>\n\n\n\n
Pytany o ulubione prace Olbi\u0144ski rzuca: \u201eMaluj\u0119 metafor\u0119, a ona najpierw jest obrazem, a potem plakatem – lub odwrotnie. Z kt\u00f3rych czuj\u0119 si\u0119 najbardziej dumny? Przypuszczam \u017ce z tych, kt\u00f3re maj\u0105 szans\u0119 pozosta\u0107 w zbiorowej pami\u0119ci, sta\u0107 si\u0119 ikon\u0105 wizualn\u0105 – jak \u00abMona Lisa\u00bb czy \u00abPoca\u0142unek\u00bb Klimta. Po\u015br\u00f3d miliarda wizualnych produkt\u00f3w zapami\u0119tamy tylko kilka i marzeniem ka\u017cdego artysty to ch\u0119\u0107 stworzenia takiej ikony\u201d. Jednym z nich jest plakat do \u201eMakbeta\u201d, spektaklu zrealizowanego w Operze Wroc\u0142awskiej. <\/p>\n\n\n\n
Zanim Olbi\u0144ski zacznie tworzy\u0107 d\u0142ugo przegl\u0105da reprodukcje obraz\u00f3w i plakat\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie przypada mu do gustu plakat do \u201eMakbeta\u201d Andrzeja P\u0105gowskiego. G\u0142owa tytu\u0142owego bohatera zro\u015bni\u0119ta ze zwini\u0119tym, przypominaj\u0105cym labirynt murem zamku pasuje do indywidualnego stylu Olbi\u0144skiego. Niemal z miejsca artysta zostaje okrzykni\u0119ty geniuszem polskiego plakatu. To jego ostatni kultowy plakat. Chocia\u017c Rafa\u0142 Olbi\u0144ski nie powiedzia\u0142 jeszcze ostatniego s\u0142owa coraz bardziej zajmuje go ilustracja i surrealistyczne obrazy. Szkoda, bo ka\u017cdy stworzony przez niego plakat zachwyca i budzi du\u017co pozytywnych emocji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nale\u017cy do tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rych nikomu nie trzeba przedstawia\u0107. \u017bywe, intensywne kolory, ekspresyjne postacie na abstrakcyjnym tle i \u0142agodny modelunek to najwa\u017cniejsze sk\u0142adniki jego stylu. J\u00f3zef Rafa\u0142 Cha\u0142upka, bardziej znany jako Rafa\u0142 Olbi\u0144ski, urodzi\u0142 si\u0119 21 lutego 1943 roku w Kielcach. Wolny od nauki czas sp\u0119dza z o\u0142\u00f3wkiem w d\u0142oni. Kocha rysowa\u0107, tworzy portrety cz\u0142onk\u00f3w rodziny….<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,8],"tags":[4759,4762,4764,4735,4734,4732,4766,4769,4765,1644,4758,4736,4767,4793,4746,4742,4730,4760,4733,4770,4792,4748,4738,4775,4783,4757,4789,4777,4780,4753,4787,4794,4791,4796,4747,4749,4744,4743,4739,4741,1135,4763,4731,4768,4795,4745,4740,4773,4781,4754,4785,4778,4776,4772,4779,4784,4782,4751,4755,4771,4788,4790,4786],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4412"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4412"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4412\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4417,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4412\/revisions\/4417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/3591.jpg\")
<\/a><\/figure><\/li><\/ul>