{"id":4155,"date":"2021-01-09T12:57:31","date_gmt":"2021-01-09T10:57:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/?p=4155"},"modified":"2021-01-09T12:57:31","modified_gmt":"2021-01-09T10:57:31","slug":"jerzy-duda-gracz-malarz-chory-na-polske","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/jerzy-duda-gracz-malarz-chory-na-polske\/","title":{"rendered":"Jerzy Duda – Gracz. Malarz chory na Polsk\u0119"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>


Jerzy Duda – Gracz, „Brzegi – Pa\u017adziernik 6, rok 1983”, 18×18 cm, olej na p\u0142ycie, galeria Touch of Art<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wielbiciele jego tw\u00f3rczo\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce by\u0142 dla nich mistrzem groteski i ironii. M\u00f3wili, \u017ce nale\u017ca\u0142 do grona artyst\u00f3w chorych na Polsk\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Jerzy Duda – Gracz urodzi\u0142 si\u0119 20 marca 1941 roku w Cz\u0119stochowie. Szybko okazuje si\u0119, \u017ce musi zosta\u0107 malarzem. Dostaje si\u0119 do krakowskiej filii ASP. W Katowicach Duda – Gracz uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 techniki malarskie, tworzy pierwsze grafiki i wielkoformatowe p\u0142\u00f3tna. Odkrywa w\u0142asny styl, kt\u00f3ry kszta\u0142tuje latami. Dobrze czuje si\u0119 w murach uczelni, dlatego gdy dostaje propozycj\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy nie waha si\u0119 d\u0142ugo. Ju\u017c w 1976 roku artysta rozpoczyna seri\u0119 wyk\u0142ad\u00f3w. Cho\u0107 pracuje tam tylko przez sze\u015b\u0107 lat Duda – Gracz czuje si\u0119 pedagogiem, a dopiero p\u00f3\u017aniej malarzem. Dziesi\u0119\u0107 lat po rozstaniu z ASP Jerzy dostaje kolejn\u0105 intratn\u0105 propozycj\u0119. Ma poprowadzi\u0107 w nieistniej\u0105cej dzisiaj Europejskiej Akademii Sztuki cykl wyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Duda – Gracz nie koncentruje si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie na prowadzeniu zaj\u0119\u0107. Ju\u017c w 1970 roku tworzy pierwszy obraz. \u201ePami\u0119ci ojca\u201d szybko staje si\u0119 jedn\u0105 z wysoko cenionych kompozycji malarza. Uwielbia komentowa\u0107 polityk\u0119, jednak nie potrafi tworzy\u0107 poza Polsk\u0105. Agata Duda – Gracz, c\u00f3rka artysty: \u201e (…) By\u0142 uzale\u017cniony od wszystkiego co polskie, od literatury polskiej, malarstwa, pejza\u017cu. \u017by\u0142 przemianami polityczno – ustrojowymi zachodz\u0105cymi w naszym kraju\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Dodaje, \u017ce artysta czuje si\u0119 rozczarowany polityk\u0105. \u201eTo, w co wierzy\u0142, okaza\u0142o si\u0119 kolejnym rozczarowaniem – wtedy namalowa\u0142 sw\u00f3j obraz po\u017cegnalny pt. \u00abI co dalej, najmilsza moja, jedyna?\u00bb. Potem nie porusza\u0142 ju\u017c tego tematu na p\u0142\u00f3tnach, w swoim malarstwie. Sko\u0144czy\u0142 si\u0119 cykl obraz\u00f3w dotycz\u0105cy przemian i historii Polski. To miejsce zaj\u0119\u0142y studia pejza\u017cu Polski \u00abprowincjonalnej\u00bb, cykl obraz\u00f3w inspirowanych muzyk\u0105 Chopina, portrety ludzi i zdarze\u0144\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jerzy ch\u0119tnie dzieli si\u0119 spostrze\u017ceniami dotycz\u0105cymi patriotyzmu, cz\u0119sto o nim m\u00f3wi. Duda – Gracz: \u201eAle to nie by\u0142a ta powszechna odmiana patriotyzmu patetyczno – moralizatorska. By\u0142a surowa. Gorzka. Tak samo jak gorzko ojciec malowa\u0142 samego siebie, tak i malowa\u0142 t\u0119 swoj\u0105 ukochan\u0105 Polsk\u0119. I swoich bliskich. Prosz\u0119 mi wierzy\u0107, trzeba wiele mi\u0142o\u015bci, \u017ceby znie\u015b\u0107 taki portret\u201d.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne inspiracje malarza? Prace Witolda Wojtkiewicza, Petera Brueghla starszego, kapist\u00f3w i dzie\u0142a artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z Grup\u0105 Janowsk\u0105. Duda – Gracz ch\u0119tnie si\u0119ga po prace ekspresjonistycznej grupy Die Br\u0171cke, podobnie jak Rembrandt, Caravaggio i Rubens korzysta z w\u0105skiej palety barw. Gdy w latach 70. artysta tworzy \u201eTryptyk polski\u201d zachwyca si\u0119 najs\u0142ynniejszymi pracami Maneta, Tycjana i Felicjana Szcz\u0119snego Kowarskiego. Aby zmusi\u0107 si\u0119 do pracy sygnuje ka\u017cde dzie\u0142o, dodaj\u0105c do niego numer.<\/p>\n\n\n\n

Duda – Gracz uwielbia eksperymentowa\u0107, zdarza si\u0119, \u017ce korzysta z innych technik ni\u017c olej i akryl. Wykonuje jedn\u0105 z pierwszych w swoim dorobku litografii sakralnych. \u201eDroga krzy\u017cowa\u201d nie zostaje dobrze przyj\u0119ta, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d zakonnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jego obrazy s\u0105 oryginalne, bardzo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie. Nic dziwnego, \u017ce Duda \u2013 Gracz zyskuje uznanie krytyk\u00f3w, w tym najwa\u017cniejszego Krzysztofa Teodora Toeplitza, redaktora \u201eSzpilek\u201d i \u201eWiadomo\u015bci Kulturalnych\u201d. Stanis\u0142aw Piskor: \u201eCharakterystyczn\u0105 i wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 cech\u0105 malarstwa Jerzego Dudy-Gracza jest z jednej strony \u00abliteracko\u015b\u0107\u00bb, z drugiej natomiast \u015bwiat warto\u015bci zdegradowanych, fetyszyzmu, wulgarno\u015bci. Nie s\u0105 to oczywi\u015bcie wyimaginowane obskuranty dla zaszokowania publiczno\u015bci, ale dostrze\u017cone w konkretnym \u015bwiecie, w konkretnych sytuacjach spo\u0142ecznych (…)”.<\/p>\n\n\n\n

Redaktor \u201ePogl\u0105d\u00f3w\u201d dodaje: \u201e (\u2026) Z grubsza bior\u0105c szczeg\u00f3lnej obserwacji poddaje artysta \u015bwiat drobnomieszcza\u0144sko\u015bci (co nie oznacza oczywi\u015bcie grupy spo\u0142ecznej, ale mentalno\u015b\u0107), dalej: podejmuje obrazowo wiele obiegowych fetyszyzm\u00f3w spo\u0142ecznie funkcjonuj\u0105cych, czy wreszcie obyczajowo\u015b\u0107, a nawet pewnego rodzaju religijno\u015b\u0107. Jako artysta jest bezkompromisowy do granic okrucie\u0144stwa, ale sprawiedliwy w wymierzaniu ch\u0142ost, w tym sensie, \u017ce ka\u017cdemu daje wed\u0142ug \u00abzas\u0142ug\u00bb, niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 to spostrze\u017cenia dotycz\u0105ce r\u00f3wnych czy \u00abr\u00f3wniejszych\u00bb, po tej czy po tamtej stronie tej czy innej barykady\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Duda – Gracz pracuje powoli, niech\u0119tnie rozstaje si\u0119 z p\u0142\u00f3tnami. Nie z ka\u017cdej pracy jest jednak zadowolony, co podkre\u015bla jego c\u00f3rka. \u201eNamalowa\u0142 kiedy\u015b cykl obraz\u00f3w holenderskich – kilkana\u015bcie prac – nie lubi\u0142 ich (…)\u201d. Do p\u0142\u00f3cien g\u0142\u00f3wnie pozuje mu c\u00f3rka. <\/p>\n\n\n\n

Agata Duda \u2013 Gracz wspomina, \u017ce pocz\u0105tkowo nie rozumia\u0142a sztuki ojca. \u201eKiedy by\u0142am ma\u0142a obrazy ojca strasznie mi si\u0119 nie podoba\u0142y. Bardzo mnie dra\u017cni\u0142o, \u017ce m\u00f3j tata nie rysuje jak Walt Disney, tylko tworzy te swoje koszmarne bazgro\u0142y. Potem, przechodz\u0105c fascynacje kolejnymi malarzami, m\u00f3j stosunek do obraz\u00f3w taty si\u0119 zmienia\u0142. Pojawi\u0142 si\u0119 podziw. W miar\u0119 up\u0142ywu czasu, zacz\u0119\u0142am to rozumie\u0107 coraz bardziej: \u017ce oto mieszkam pod jednym dachem z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry jest w stanie namalowa\u0107 wszystko, w ka\u017cdej konwencji, na ka\u017cdy spos\u00f3b – prosz\u0119 mi wierzy\u0107, \u017ce to jest co\u015b niesamowitego\u201d – wyznaje.<\/p>\n\n\n\n

W latach 80. Duda – Gracz wyje\u017cd\u017ca na Biennale w Wenecji. Jest jednym z nielicznych artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy prezentuj\u0105 swoje dzie\u0142a w Europie. To tak\u017ce trudny czas, krytycy nie pozostawiaj\u0105 na nim suchej nitki, gdy tworzy w\u0142asny Zwi\u0105zek Polskich Malarzy i Grafik\u00f3w. Niech\u0119tnie udziela wywiad\u00f3w, zamiast nich pracuje nad kolejnym dzie\u0142em. W \u201eOra et colabora\u201d wy\u015bmiewa krytyk\u00f3w, coraz cz\u0119\u015bciej tworzy cykle malarskie. Do najs\u0142ynniejszych nale\u017c\u0105 m.in. \u201eObrazy Jurajskie\u201d, \u201eObrazy Prowincjonalno – Gminne\u201d i \u201ePejza\u017ce Polskie\u201d. <\/p>\n\n\n\n

W 1999 roku Duda – Gracz rozpoczyna kator\u017cnicz\u0105 prac\u0119 nad 313 dzie\u0142ami inspirowanymi tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Fryderyka Chopina. M\u00f3wi: \u201eW ostatnich latach ledwo naszkicuj\u0119 obraz, gdy tylko pojawi si\u0119 i odrobin\u0119 zmaterializuje jego idea – ko\u0144cz\u0119 prac\u0119, bo zale\u017cy mi, \u017ceby wygl\u0105da\u0142 jak duch, jak cie\u0144, jak szept\u201d. To najwi\u0119ksze i najbardziej pracoch\u0142onne dzie\u0142o, kt\u00f3rego podejmuje si\u0119 artysta. Ko\u0144czy je po czterech latach, nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej umiera.<\/p>\n\n\n\n

Wielbiciele malarza s\u0105 w szoku, bo wraz z jego \u015bmierci\u0105 ko\u0144czy si\u0119 pewna epoka. Epoka, w kt\u00f3rej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jerzego Dudy – Gracza nie mia\u0142a sobie r\u00f3wnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielbiciele jego tw\u00f3rczo\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce by\u0142 dla nich mistrzem groteski i ironii. M\u00f3wili, \u017ce nale\u017ca\u0142 do grona artyst\u00f3w chorych na Polsk\u0119. Jerzy Duda – Gracz urodzi\u0142 si\u0119 20 marca 1941 roku w Cz\u0119stochowie. Szybko okazuje si\u0119, \u017ce musi zosta\u0107 malarzem. Dostaje si\u0119 do krakowskiej filii ASP. W Katowicach Duda – Gracz uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 techniki…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4156,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[1588,2748,1605,1606,1604,1919,1539,1587,1590,2725,938,2755,1586,2734,1596,2744,1573,2758,2728,1601,2291,906,2759,2756,1597,2722,2738,2318,2724,1592,2746,2171,2745,2743,2735,1574,1599,1580,2757,2753,2727,2752,2729,2754,2739,2723,2741,2742,2749,935,1595,2747,1622,2736,2737,2750,2740,1610],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4155"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4157,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions\/4157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}