{"id":4136,"date":"2020-12-23T14:11:51","date_gmt":"2020-12-23T12:11:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/?p=4136"},"modified":"2020-12-23T14:11:51","modified_gmt":"2020-12-23T12:11:51","slug":"sztuka-surrealizmu-czyli-pochwala-absurdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/sztuka-surrealizmu-czyli-pochwala-absurdu\/","title":{"rendered":"Sztuka surrealizmu, czyli pochwa\u0142a absurdu"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"619\" height=\"869\" src=\"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Najwazniejsze_jest_niewidoczne_dla_oczu_kkara38_209064.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4137\" srcset=\"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Najwazniejsze_jest_niewidoczne_dla_oczu_kkara38_209064.jpg 619w, https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Najwazniejsze_jest_niewidoczne_dla_oczu_kkara38_209064-214x300.jpg 214w\" sizes=\"(max-width: 619px) 100vw, 619px\" \/><figcaption><br><br>Klaudia Karasek, &#8222;Najwa\u017cniejsze jest niewidoczne dla oczu&#8221;, olej na p\u0142\u00f3tnie, 92&#215;65 cm, galeria Touch of Art<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Salvador Dal\u00ed, Max Ernst, Ren\u00e9 Margritte, Joan Miro, Marc Chagall, Giorgio de Chiraco, Frida Kahlo, Marcel Duchamp. To tylko niekt\u00f3rzy wyj\u0105tkowi arty\u015bci tworz\u0105cy unikatowe, oryginalne, a niekiedy nawet kontrowersyjne dzie\u0142a sztuki. Surrealizm, nurt, kt\u00f3ry podzieli\u0142 wielu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w rze\u017aby, malarstwa i architektury narodzi\u0142 si\u0119 w 1925 roku w Pary\u017cu. To wtedy Andr\u00e9 Breton publikuje \u201eManifest surrealistyczny\u201d, Bibli\u0119 malarzy i pisarzy nadrealizmu. Dla wielu postulaty b\u0119d\u0105ce pochwa\u0142\u0105 absurdu s\u0105 nowo\u015bci\u0105, tak\u017ce dla tw\u00f3rc\u00f3w wcze\u015bniej skupionych wok\u00f3\u0142 dadaizmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ernst: \u201ePewnego dnia 1919 roku znalaz\u0142szy si\u0119 w czasie deszczowej pory w pewnym mie\u015bcie nad brzegiem Renu, spostrzeg\u0142em, jak obsesyjne wywar\u0142 na mnie wra\u017cenie pewien ilustrowany katalog, w kt\u00f3rym figurowa\u0142y przedmioty przeznaczone do pokaz\u00f3w antropologicznych, mikroskopowych, psychologicznych, mineralogicznych i paleontologicznych (\u2026). By\u0142y to elementy przedstawie\u0144 tak zaskakuj\u0105ce swoj\u0105 odr\u0119bno\u015bci\u0105, \u017ce sama absurdalno\u015b\u0107 ich zestawie\u0144 spowodowa\u0142a we mnie nag\u0142\u0105 intensyfikacj\u0119 zdolno\u015bci wizjonerskich oraz halucynacyjne nast\u0119pstwo sprzecznych obraz\u00f3w nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na siebie z szybko\u015bci\u0105 i natarczywo\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 jedynie wspomnieniom mi\u0142osnym. Obrazy te same niejako domaga\u0142y si\u0119 dla swych spotka\u0144 nowego nieznanego terenu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nadreali\u015bci s\u0105 zm\u0119czeni konwencjami w sztuce, sztywnymi ramami, dlatego umieszczaj\u0105 na p\u0142\u00f3tnach przedmioty i postacie w nierzeczywistych i nieoczywistych przestrzeniach. W przeciwie\u0144stwie do realist\u00f3w nie chc\u0105 kopiowa\u0107 kompozycji, niszcz\u0105 ich logiczny, uporz\u0105dkowany \u015bwiat. Obrazy i rze\u017aby maj\u0105 by\u0107 jedyne w swoim rodzaju, dok\u0142adnie takie jak arty\u015bci. Niekt\u00f3re prace, jak \u201ePe\u0142zaj\u0105ca \u015bmier\u0107\u201d Beksi\u0144skiego budz\u0105 przera\u017cenie, inne jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u0142\u00f3cien Dalego pokazuj\u0105 skrajne, czasem sprzeczne emocje.<\/p>\n\n\n\n<p>Francuscy, belgijscy, hiszpa\u0144scy, polscy, niemieccy i w\u0142oscy arty\u015bci swobodnie \u0142\u0105cz\u0105 ze sob\u0105 pozornie niepasuj\u0105ce rzeczy, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b arcydzie\u0142a. W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b powstaje \u201eTrwa\u0142o\u015b\u0107 pami\u0119ci\u201d. Ikoniczne dzie\u0142o surrealizmu Dal\u00ed maluje, gdy zauwa\u017ca w pracowni dwa mi\u0119kkie obrazy, a kolejn\u0105 inspiracj\u0105 dla malarza staje si\u0119 ser cambembert. \u201eTo, \u017ce ja sam nie pojmuj\u0119 sensu moich obraz\u00f3w, kiedy je maluje, nie znaczy, \u017ce go nie maj\u0105\u201d &#8211; zapewnia w \u201dMoim sekretnym \u017cyciu\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>Dodaje te\u017c: \u201eJak\u0105 cudown\u0105 rzecz\u0105 jest oko! Swoje uwa\u017cam za prawdziwy mi\u0119kki aparat fotograficzny, kt\u00f3ry robi zdj\u0119cia nie \u015bwiata zewn\u0119trznego, lecz mojej najtwardszej my\u015bli i my\u015bli jako takiej\u201d. Uwa\u017ca, \u017ce \u201emalarz to nie ten kto jest natchniony, a ten, kt\u00f3ry jest w stanie natchn\u0105\u0107 innych\u201d i ma sporo racji. Wkr\u00f3tce Salvador staje si\u0119 geniuszem dla kolejnych tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Elementy absurdu i zaskoczenia to kolejne cechy charakterystyczne nadrealizmu. D\u0142ugie, czasem szokuj\u0105ce tytu\u0142y jak \u201eSen spowodowany lotem pszczo\u0142y\u201d, \u201eWielki masturbator\u201d \u201eStrzaskana kolumna\u201d czy \u201ePieta albo rewolucja noc\u0105\u201d maj\u0105 przyci\u0105ga\u0107 uwag\u0119. Arty\u015bci pozwalaj\u0105 widzom wybiera\u0107 mi\u0119dzy chaosem, porz\u0105dkiem, z\u0142em i dobrem.<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c pierwsza wystawa surrealist\u00f3w przyci\u0105ga kolekcjoner\u00f3w. Jest w\u015br\u00f3d nich Peggy Guggenheim, nami\u0119tnie zbieraj\u0105ca renesansowe jak i wsp\u00f3\u0142czesne dzie\u0142a sztuki. Zakochuje si\u0119 w Marcelu Duchampie, kt\u00f3ry namawia j\u0105 kupno kolejnych kompozycji. Szybko staje si\u0119 patronk\u0105 surrealist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wne inspiracje nadrealist\u00f3w? Ba\u015bnie, sny, legendy, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 chorych umys\u0142owo, a tak\u017ce sztuka Hieronima Boscha, uznawanego za pierwszego na \u015bwiecie nadrealist\u0119. Nie ka\u017cdemu podoba si\u0119 malarstwo \u201ezdegenerowanych\u201d artyst\u00f3w. Freud o sztuce surrealist\u00f3w: \u201eJestem wci\u0105\u017c sk\u0142onny uwa\u017ca\u0107 surrealist\u00f3w za stuprocentowych wariat\u00f3w\u201d. Na szcz\u0119\u015bcie wi\u0119cej os\u00f3b uwa\u017ca nadrealist\u00f3w za objawienie. Wsp\u00f3\u0142czesny Micha\u0142 Anio\u0142, podobny do Ingresa \u2013 takie okre\u015blenia s\u0142ycha\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej. Budowle, postacie, nieistniej\u0105cy, fantastyczny \u015bwiat nie przypominaj\u0105 wcze\u015bniejszych nurt\u00f3w na czele z impresjonizmem i abstrakcjonizmem. Surreali\u015bci kochaj\u0105 szokowa\u0107. Bale, na kt\u00f3rych serwuj\u0105 potrawy z ludzkimi w\u0142osami, jak robi\u0142a Leonora Carrington, przechodz\u0105 do historii. Ernst, Dal\u00ed, Margritte i inni surreali\u015bci robi\u0105 wszystko, by ich sztuka sta\u0142a si\u0119 coraz popularniejsza.<\/p>\n\n\n\n<p>Na niekt\u00f3rych p\u0142\u00f3tnach pojawiaj\u0105 si\u0119 podpisy, na taki pomys\u0142 wpada m.in. Ren\u00e9 Margritte. Co s\u0105dzi o surrealizmie? \u201eW tej mierze, w jakiej jest to mo\u017cliwe, chc\u0119 malowa\u0107 jedynie obrazy, kt\u00f3re ewokuj\u0105 tajemnic\u0119 z takim czarem i precyzj\u0105, jakie w\u0142a\u015bciwe s\u0105 \u017cyciu my\u015bli. Wydaje si\u0119 oczywiste, i\u017c precyzyjna i urzekaj\u0105ca ewokacja tajemnicy polega na przedstawianiu rzeczy potocznych, ale zestawionych lub przekszta\u0142conych w taki spos\u00f3b, \u017ce trac\u0105 zwi\u0105zek z naszymi my\u015blami zar\u00f3wno naiwnymi, jak i uczonymi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>W pe\u0142nych ekspresji i tajemniczej aury obrazach szybko zakochuj\u0105 si\u0119 polscy arty\u015bci na czele ze Zdzis\u0142awem Beksi\u0144skim, Bo\u017cen\u0105 Grzyb \u2013 Jarock\u0105, Jaros\u0142awem Kukowskim i Wojciechem Siudmakiem. Na pocz\u0105tku lat 80. powstaje grupa \u201eLuxus\u201d. G\u0142\u00f3wny cel? Odej\u015bcie od szarego, pozbawionego barw socrealizmu. Jej najwa\u017cniejsz\u0105 przedstawicielk\u0105 okazuje si\u0119 maluj\u0105ca surrealistyczne portrety Bo\u017cena Grzyb \u2013 Jarocka. <\/p>\n\n\n\n<p>\u201e(&#8230;) Prawdziwy luksus by\u0142 w tamtym czasie niedost\u0119pnym przedmiotem po\u017c\u0105dania, przeradzaj\u0105cym si\u0119 w zbiorow\u0105 fantazj\u0119 bez szans na realizacj\u0119 inn\u0105 ni\u017c zdystansowanie si\u0119 od ponurej codzienno\u015bci, ideologii i historii. Arty\u015bci \u00abluxusowcy\u00bb przerabiali t\u0119 nieatrakcyjn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, uciekali od \u201etypowo polskich\u201d problem\u00f3w w ludyczn\u0105 ekspresj\u0119, odrzucaj\u0105c przy tym rygor formy\u201d &#8211; pisze Ewa Gorz\u0105dek.<\/p>\n\n\n\n<p>Sztuka surrealizmu zadziwi\u0142a \u015bwiat, bo by\u0142a nowym, nieznanym wcze\u015bniej zjawiskiem. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki niemu przedmioty codziennego u\u017cytku stawa\u0142y si\u0119 dzie\u0142ami sztuki. Nic dziwnego, \u017ce nawet dzisiaj jest wielu artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy czerpi\u0105 z dorobku Dalego, Margritte&#8217;a, Miro, Chagalla, Ernsta, Kahlo, Chiraco, Beksi\u0144skiego, Grzyb \u2013 Jarockiej, Kukowskiego i Siudmaka. W ko\u0144cu na tym polega magia surrealizmu. Nurtu, w kt\u00f3rym absurd by\u0142 r\u00f3wnie istotny co ucieczka od nudnej rzeczywisto\u015bci. Mo\u017ce dlatego sztuka surrealizmu wci\u0105\u017c przyci\u0105ga spojrzenia?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Salvador Dal\u00ed, Max Ernst, Ren\u00e9 Margritte, Joan Miro, Marc Chagall, Giorgio de Chiraco, Frida Kahlo, Marcel Duchamp. To tylko niekt\u00f3rzy wyj\u0105tkowi arty\u015bci tworz\u0105cy unikatowe, oryginalne, a niekiedy nawet kontrowersyjne dzie\u0142a sztuki. Surrealizm, nurt, kt\u00f3ry podzieli\u0142 wielu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w rze\u017aby, malarstwa i architektury narodzi\u0142 si\u0119 w 1925 roku w Pary\u017cu. To wtedy Andr\u00e9 Breton publikuje \u201eManifest surrealistyczny\u201d,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2583,2598,1543,1694,2589,23,2610,1539,1670,2600,1891,1995,2597,2579,2578,1040,2611,1170,2612,2591,29,2363,2603,2599,2573,906,1552,2572,2602,2608,1712,2136,2585,2601,392,2605,2566,2606,2571,1054,2575,1574,2586,2615,2577,1514,2574,2329,2569,2389,2590,2567,69,2582,2581,80,2604,513,2357,2596,1632,2576,2614,2592,2580,224,2570,657,183,1536,2568,2593,2607,2595,2017,70,82,2617,2616,186,2613,248,2588,2587,2163,2609,2594,1067,2584,1184],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4136"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4136"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4138,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4136\/revisions\/4138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}