{"id":4046,"date":"2020-10-14T12:46:30","date_gmt":"2020-10-14T10:46:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/?p=4046"},"modified":"2020-10-14T12:46:30","modified_gmt":"2020-10-14T10:46:30","slug":"dali-i-gala-mistrz-i-jego-muza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/dali-i-gala-mistrz-i-jego-muza\/","title":{"rendered":"Dal\u00ed i Gala. Mistrz i jego muza"},"content":{"rendered":"\n
\"\"

Salvador Dal\u00ed, „Nos Napoleona przekszta\u0142cony w ci\u0119\u017carn\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ry bierze sw\u00f3j cie\u0144 na melancholijny spacer po\u015br\u00f3d oryginalnych ruin”, 70×100 cm, papier, glicee, galeria Touch of Art<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Oboje osi\u0105gn\u0119li niebotyczny sukces. Ona, mistrzyni marketingu i reklamy, on, malarz \u2013 skandalista. Po\u0142\u0105czy\u0142a ich mi\u0142o\u015b\u0107 do sztuki i pieni\u0119dzy.<\/p>\n\n\n\n

Elena Dimitriewa Diakonowa, zw. Gal\u0105, urodzi\u0142a si\u0119 1894 roku w Kazaniu. W trakcie jednego z przyj\u0119\u0107 poznaje 25 \u2013 letniego w\u00f3wczas Salvadora i widzi w nim geniusza. Wychowany w konserwatywnej rodzinie Salvador jest do\u015b\u0107 nie\u015bmia\u0142y. Luis Bunuel, przyjaciel i wsp\u00f3\u0142autor scenariusz do \u201ePsa andaluzyjskiego\u201d wspomina\u0142, \u017ce \u201eBy\u0142 nie\u015bmia\u0142ym m\u0142odzie\u0144cem o grubym, g\u0142\u0119bokim g\u0142osie, bardzo d\u0142ugich w\u0142osach, kt\u00f3re potem obci\u0105\u0142, na bakier z wymogami dnia codziennego i cudacznie ubrany w bardzo szeroki kapelusz, ogromny fantazyjny krawat, d\u0142ug\u0105 marynark\u0119 zwisaj\u0105c\u0105 a\u017c do kolan i na koniec onuce\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dal\u00ed w autobiografii: \u201eUzna\u0142a we mnie geniusza, nie wp\u00f3\u0142ob\u0142\u0105kanego, ale zdolnego do wielkiej moralnej odwagi\u201d. Wed\u0142ug malarza Gala posiada najbardziej elektryzuj\u0105ce spojrzenie, zakochuje si\u0119 w niej bez pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy jesieni\u0105 1929 roku Gala i Dal\u00ed zamieszkali w niewielkiej miejscowo\u015bci Port Lligat, muza artysty postanowi\u0142a urzeczywistni\u0107 swoje plany. Dzi\u0119ki wsparciu innego surrealisty, Bretona, kt\u00f3rego dobrze zna\u0142a, zorganizowa\u0142a Salvadorowi wystaw\u0119 jego prac. Pocz\u0105tki by\u0142y trudne. \u017byli mi\u0119dzy Pary\u017cem a Port Lligat, zabiegaj\u0105c o kolejne ekspozycje m\u0142odego i niezbyt rozchwytywanego wtedy Dalego. Mieli jeden cel – spektakularny sukces.<\/p>\n\n\n\n

Gala dyscyplinuje i wspiera kochanka. Tak jak wtedy, gdy Dal\u00ed rozpoczyna prace nad \u201ePonurymi zabawami\u201d, obrazem z realistycznie namalowanymi ekskrementami. Gdy widzi obraz, ka\u017ce Dalemu przesta\u0107 malowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Gala stanowi dla Dalego ostoj\u0119, pozuje do kolejnych portret\u00f3w Salvadora. Dogaduje si\u0119 z marszandami, galeriami sztuki i dobiera do obraz\u00f3w Dalego ramy. Robi wszystko, by malarz m\u00f3g\u0142 w pe\u0142ni po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 surrealizmowi. Uzale\u017cniaj\u0105 si\u0119 od siebie, malarz podpisuje ka\u017cdego p\u0142\u00f3tno \u201eDal\u00ed i Gala\u201d. W \u201eDzienniku geniusza\u201d Dal\u00ed wyznaje: \u201eKocham Gal\u0119 bardziej ni\u017c matk\u0119, bardziej ni\u017c ojca, bardziej ni\u017c Picassa, a nawet bardziej ni\u017c pieni\u0105dze\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy znacz\u0105cy sukces? Obraz \u201ePe\u0142zaj\u0105ce zegary\u201d, kt\u00f3ry w 1931 roku szybko zyskuje rozg\u0142os. Para bierze w ko\u0144cu \u015blub, a kilka lat p\u00f3\u017aniej za pieni\u0105dze po\u017cyczone od Picassa wyje\u017cd\u017ca do Stan\u00f3w Zjednoczonych \u2013 miejsca, w kt\u00f3rym w ceni si\u0119 indywidualizm i nowe pr\u0105dy w sztuce. Podr\u00f3\u017c okazuje si\u0119 medialnym sukcesem. Dal\u00ed, dzi\u0119ki podpowiedziom kochanki, kreuje siebie na \u201eojca surrealizmu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na wystawach pokazuj\u0105 kilka portret\u00f3w Gali. Jeden z nich \u2013 zaskakuj\u0105cy. \u017bona, muza i kochanka otoczona kotletami. \u201d Kotlety s\u0105 przedstawieniem mojego niew\u0142a\u015bciwego pragnienia, by uczyni\u0107 z Gali ofiar\u0119 mojego krwio\u017cerczego kanibalizmu. Zdrowiej zje\u015b\u0107 zatem kotlety, nawet je\u015bli s\u0105 surowe. Uwielbiam moj\u0105 \u017con\u0119 i kotlety. Nie widz\u0119 powodu, by nie malowa\u0107 ich razem\u201d – artysta t\u0142umaczy\u0142 potem dziennikarzom.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne zlecenia nap\u0142ywaj\u0105 szybko. Tylko w 1937 roku Salvador maluje \u201eP\u0142on\u0105c\u0105 \u017cyraf\u0119\u201d i \u201eSen\u201d, staj\u0105c si\u0119 jednym z najbardziej rozpoznawalnych, genialnych malarzy.<\/p>\n\n\n\n

Nie spoczywa jednak na laurach. Za spraw\u0105 Gali, kt\u00f3ra organizuje mu wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z francusk\u0105 projektantk\u0105 mody Els\u0105 Schiaparelli, Dal\u00ed, dalej si\u0119 rozwija. Jego kolekcja kapeluszy w formie owoc\u00f3w morza sprzedaje si\u0119 na pniu, nie wspominaj\u0105c o kostiumach.<\/p>\n\n\n\n

Gala i Dal\u00ed pracuj\u0105 na mark\u0119 \u201eDal\u00ed\u201d, prowadz\u0105 ekscentryczny tryb \u017cycia, w kt\u00f3rym nie da si\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107, co jest happeningiem, a co prawd\u0105.<\/p>\n\n\n\n

II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 ma\u0142\u017conkowie sp\u0119dzaj\u0105 w Ameryce. Korzystaj\u0105 ze statusu gwiazd, a ca\u0142y pobyt w Kalifornii sp\u0119dzaj\u0105 tak jak chce Dal\u00ed. Jadaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie skorupiaki, m\u00f3wi\u0105 po francusku, malarz pracuje coraz mniej.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 roku artysta tworzy kolejny portret Gali. Nad \u201eGalarin\u0105\u201d Salvador sp\u0119dza rok, a kolejne arcydzie\u0142a to tylko kwestia czasu. Do ka\u017cdego kobiecego portretu pozuje mu Gala. Ka\u017cde p\u0142\u00f3tno niesie wa\u017cne przes\u0142anie. Aby uzyska\u0107 poparcie dla rz\u0105d\u00f3w genera\u0142a Franco i pojedna\u0107 si\u0119 z rodzin\u0105 Gali, z kt\u00f3r\u0105 malarz jest sk\u0142\u00f3cony, Salvador maluje \u201eMadonn\u0119 z Port Lligat\u201d. Dzi\u0119ki temu bierze udzia\u0142 w audiencji u papie\u017ca, a w trakcie wizyty podkre\u015bla wp\u0142yw mistycyzmu na malarstwo.<\/p>\n\n\n\n

Lata 60. to dziwny czas w \u017cyciu Gali i Dalego. Ona starzeje si\u0119, on korzysta z bogactwa.<\/p>\n\n\n\n

Dal\u00ed obraca si\u0119 w dziwnym towarzystwie, jednak ci\u0105gle jest uzale\u017cniony od Gali. Nie nosi przy sobie pieni\u0119dzy, nie potrzebuje tak bardzo jak kiedy\u015b \u017cony. W wywiadach nadal deklaruje do niej przywi\u0105zanie, dozgonn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i wdzi\u0119czno\u015b\u0107, ale w domowym zaciszu dochodzi mi\u0119dzy nimi do spi\u0119\u0107. G\u0142\u00f3wny pow\u00f3d? Wysokie koszty \u017cycia Gali, kt\u00f3ra gigantyczne sumy przepuszcza na coraz to nowszych kochank\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Salvador nie maluje tak du\u017co jak kiedy\u015b, dlatego kochanka nak\u0142ania go do wyst\u0119pie w reklamie leku na problemy \u017co\u0142\u0105dkowe. Razem wypuszczaj\u0105 serie litografii i poczt\u00f3wek, podpisywanych przez mistrza, Gala wynajduje te\u017c fa\u0142szerza ko\u0144cz\u0105cego ledwo zacz\u0119te przez Dalego obrazy. I wtedy \u015bwietnie dzia\u0142aj\u0105cy przez lata tandem zaczyna si\u0119 rozpada\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W wieku 74 lat Gala nie jest t\u0105 sam\u0105 kobiet\u0105 co kiedy\u015b. Ogranicza sw\u00f3j czas do modlitwy, Dal\u00ed postanawia jej pom\u00f3c. W P\u00fabol kupuje zamek, w kt\u00f3rym opr\u00f3cz wykonywanych na zam\u00f3wienie mebli, talerzy i innych przedmiot\u00f3w malarz umieszcza swoje p\u0142\u00f3tna. Dzi\u015b jest w tym miejscu jedno z muze\u00f3w mistrza, jednak w czasach gdy w pa\u0142acu \u017cy\u0142a Gala, jedynie osoby z imiennym zaproszeniem mog\u0142y wej\u015b\u0107 do \u015brodka.<\/p>\n\n\n\n

W tym czasie Gala poznaje ostatni\u0105 wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, Jeffa Fenholta. My\u015bli o rozstaniu z Dalim. Gdy umiera w czerwcu 1982 roku, Dal\u00ed jest w rozsypce. Przestaje tworzy\u0107, zamyka si\u0119 w sobie. Chocia\u017c prze\u017cywa Gal\u0119 blisko o 7 lat, marzy, by \u015bmier\u0107 przysz\u0142a jak najszybciej. Bo jak twierdzi w wywiadach, bez Gali nic nie jest takie samo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oboje osi\u0105gn\u0119li niebotyczny sukces. Ona, mistrzyni marketingu i reklamy, on, malarz \u2013 skandalista. Po\u0142\u0105czy\u0142a ich mi\u0142o\u015b\u0107 do sztuki i pieni\u0119dzy. Elena Dimitriewa Diakonowa, zw. Gal\u0105, urodzi\u0142a si\u0119 1894 roku w Kazaniu. W trakcie jednego z przyj\u0119\u0107 poznaje 25 \u2013 letniego w\u00f3wczas Salvadora i widzi w nim geniusza. Wychowany w konserwatywnej rodzinie Salvador jest do\u015b\u0107 nie\u015bmia\u0142y….<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4047,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[1564,469,1543,1865,1539,1900,1553,1891,1874,1040,1893,1677,1857,1881,1868,1544,1894,1885,1552,1899,1884,1871,1872,1882,1873,1853,1886,1859,1866,1054,1574,1863,1875,1892,1878,1897,1580,1568,1880,1549,1889,80,1856,1877,1883,1901,1860,1862,1037,1858,1632,1887,1864,1896,1861,455,1693,1808,1870,1557,1537,147,1722,1876,1898,70,1888,1879,632,1890,1869,1854],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4046"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4046"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4046\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4048,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4046\/revisions\/4048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.touchofart.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}